وقتی درباره واقعه عاشورا حرف می زنیم، ممکن است سؤالاتی مثل «چرا امام حسین (ع) شهید شد؟»، «چرا با یزید صلح نکردند؟» یا «چرا جان خود و خانواده اش را به خطر انداختند؟» برای کودکان به وجود بیاید.

پاسخ دادن به این سوالات در یک جمله نمیگنجد مخصوصا اگر مخاطب مان کودکان و نوجوانان باشد. پاسخ دقیق به این سوالات در جهت آشنایی کودکان با امام حسین علیه السلام بسیار مهم می باشد.

بطور کلی برای پاسخ به چنین سؤالاتی باید گفته شود اگر امام حسین علیه السلام ایستادگی نمی کرد، تمام خوبی ها دفن می شد. قیام عاشورا نبردی میان حق و باطل بود. اما برای پاسخ مفصل تر شما را به خواندن ادامه این مقاله دعوت میکنم.

وضعیت مردم در زمان یزید (ظلم و فراموشی خدا)

آشنایی با امام حسین (ع) برای کودکان بدون شناخت تاریخ آن دوران، گنگ و مبهم است. منابع تاریخی و روایات نشان می دهد در آن دوران، ظلم و گناه برای مردم عادی شده بود و آن ها در برابر این اتفاقات سکوت کردند.

زمانی که به تاریخ آن زمان مراجعه کنیم میبینیم که اعمال مثل شراب خواری عادی شده بود، ظلم به زیردستان و فقرا زیاد شده بود، نماز فقط از بین رفته بود و سیاست حاکمان کثیف و سیاه شده بود.

اما از این گذشته شاید برخی ها گمان کنند که در مسئله عاشورا، فقط یزید بود که مقصر بود در صورتی که گناه مردمانی که سکوت کردند کمتر از یزید نبود و به نوعی همراهی و حمایت او را تلقی می شده است.

در قضیه عاشورا بسیاری از مردم گفتند که به ما ربطی ندارد و ما زندگی خود را پیش میبریم و…

بنابراین اگر برای بازگو کردن روایت عاشورا فقط یزید را گناهاکار و مردم را بی تقصیر جلوه دهیم، مرتکب اشتباه بزرگی می شویم.

امام حسین (ع) مثل پزشک جراح (گاهی برای درمان باید درد کشید)

در این قسمت باید دوباره به جواب این سؤال که «چرا امام حسین(ع) شهید شد؟» بپردازیم. برای درک بهتر موضوع نیاز به تشبیه و مثال داریم.

جامعه در آن زمان بیمار بود و گناه، فساد و بی تفاوتی همه جا را فرا گرفته بود. امام حسین (ع) مانند پزشکی بود که می دانست جراحی درد دارد اما اگر انجام نشود، بیمار جانش را از دست می دهد. عفونت بی تفاوتی، قدرت طلبی و ریا همه جا را فرا گرفته بود.

امام حسین (ع) درمان این جامعه را در صلح و سازش نمی دید و اگر با یزید صلح می کرد به این معنا بود که: «هر کاری که یزید تا به الان انجام داده بود، هر ستمی که کردی اشکالی ندارد.»

امام حسین (ع) می دانست خلافت یزید درنابودی دین تأثیر زیادی دارد. ایشان به همراه یاران خود از مدینه به سوی کربلا هجرت کرد. این سفر 175 روز طول کشید. هدف امام از این حرکت تغییر موازنه قدرت و بازگرداندن مشروعیت به جایگاه اصلی خود بود.

معنی «امر به معروف و نهی از منکر» به زبان کودکانه

یکی از سوالات در مورد امام حسین برای کودکان مسئله امر به معروف و نهی از منکر است که توسط امام حسین علیه السلام به تبلور رسید.

در ابتدا باید به معنای امر به معروف و نهی از منکر بپردازیم، زیرا مفهوم آن قلب قیام عاشوراست. مثلاً اگر ببینی دوستت در حال انجام اشتباه بزرگی است، آیا سکوت می کنی و چیزی به او نمی گویی؟ دوست خوب نمی تواند نسبت به رفتار و اعمال دوستش بی تفاوت باشد.

امر به معروف یعنی اینکه دوستمان را به انجام کارهای شایسته دعوت کنیم و نهی از منکر، دعوت به پرهیز از انجام کارهای زشت می باشد.

امام حسین(ع) نیز نتوانست نسبت به «بدی» ساکت بماند و بی تفاوت باشد و همین موضوع مهمترین دلیل قیام او بود.

اگر عاشورا نبود چه می شد؟

در داستان های مذهبی کودکانه مربوط به امام حسین علیه السلام، شاید این سوال برای کودکان یا نوجوانان مطرح شود که اگر واقعه ی عاشورا اتفاق نمی افتاد بهتر نبود؟

برای پاسخ به این سوال باید از کودکمان یا از نوجوانانمان بپرسیم، اگر کسی جلوی ظلم و ستم را نگیرد، چه می شود؟ جواب سریع این است که: زورگو قوی تر می شود.

اگر عاشورا نبود، اسلام دیگر معنایی نداشت؛ نماز مانند یک تشریفات بود و عدالت می شد یک شعار. کسی هم جرأت نداشت اعتراض کند.

این واقعیت تاریخ کربلا و امام حسین علیه السلام است، عاشورا یک ایست بلند تاریخی بود در برابر تمام ناعدالتی ها و ستم ها.

به همین دلیل امام حسین(ع) با تمام وجود گفت: «همه چیز را می شود از من گرفت به جز حق را.»

کتاب در مورد امام حسین برای نوجوانان و کودکان

کتاب داستان هایی از زندگی امام حسین برای کودکان و نوجوانان کمک شایانی بر شناخت بیشتر آنان با مکتب امام حسین علیه السلام میکند.

نشر های مختلفی در این موضوع کتاب نوشته اند اما انتشارات بین المللی جمال بطور تخصصی درحوزه نشر کتابهای مذهبی کودک فعالیت دارد، شما میتوانید برای خرید کتاب داستان های امام حسین برای کودکان به سایت این انتشارات مراجعه نمایید.

در ادامه برخی از بهترین کتاب ها در مورد امام حسین و در مورد ماه محرم آمده است:

کتاب خوب این فرصت را ایجاد و مسیر را هموار می کند. بهتر است برای این کار کتاب هایی انتخاب شود که در ذهن کودکان سؤال ایجاد کند و فقط تاریخ را شرح ندهد. کتابی که کودک بعد از خواندن آن از خودش بپرسد: «اگر من جای او بودم چکار می کردم؟»

نتیجه گیری: حسین (ع) را نفهمیم، راه را گم می کنیم

با شهادت امام حسین(ع) حق و باطل آشکار شد. او با فدا کردن جانش در این راه، به همگان نشان داد نباید در مقابل ظلم سکوت کنیم. به امام حسین (ع) مصباح الهدی نیز گفته می شود؛ زیرا او همانند چراغی است که همیشه روشن است و هرگز خاموش نمی شود.

عاشورا تنها یک حادثه نیست بلکه یک معیار است.

واقعه عاشورا فراتر از یک رخداد تاریخی در سال 61 هجری قمری، نقطه تلاقی اصول اعتقادی، الگوهای تربیتی و تکالیف اجتماعی اسلام است. شکل گیری نهضت عاشورا تقابل میان عزت حسینی و ذلت اموی است. اولین دلیل شکل گیری واقعه کربلا انحرافات سیاسی که نتیجه دنیاگرایی و تبدیل خلافت به سلطنت است؛ دلیل دوم، کینه توزی های قبیله ای بنی امیه نسبت به اسلام و دلیل سوم، فساد فرهنگی و تهی شدن جامعه از معنویت می باشد.

تثبیت فرهنگ عاشورا در کودکان باید به طور غیر مستقیم شکل بگیرد. برای مثال مشارکت کودکان در مراسم عزاداری مؤثرتر از آموزش کلامی است. برای حفظ امنیت روانی کودکان باید از بازگو کردن جزئیات خشن و ایجاد ترس بپرهیزیم و روی مفاهیمی همچون مهربانی و وفاداری تمرکز داشته باشیم.

نهضت حسینی مجموعه ای به هم پیوسته است که با شناخت ریشه های تاریخی انحراف آغاز می شود، با الگوگیری صحیح تربیتی در خانواده تداوم پیدا می کند و با عمل به فریضه امر به معروف حفظ می شود.